Terapia rodzinna w Oławie

Na czym polega terapia rodzinna?

W podejściu systemowym rodzina jest traktowana jako sieć wzajemnych relacji. Zachowanie jednej osoby wpływa na pozostałych, a ich reakcje z kolei wpływają na nią.

Można to zobaczyć na prostym przykładzie. Rodzic martwi się o nastolatka, dlatego coraz częściej kontroluje jego zachowanie. Nastolatek zaczyna się wycofywać i coraz mniej mówi o sobie. To zwiększa niepokój rodzica, więc kontrola staje się jeszcze silniejsza. Z czasem obie strony mają poczucie, że druga osoba tylko pogarsza sytuację.

W terapii można zatrzymać się właśnie przy takich powtarzających się sekwencjach.

Nie chodzi o ustalenie, kto zaczął ani kto ma rację. Ważniejsze jest zobaczenie, co podtrzymuje problem i co można zrobić inaczej, żeby relacja zaczęła się zmieniać.

Dlatego terapeuta interesuje się nie tylko samym konfliktem, ale również tym, co dzieje się przed nim i po nim, jak poszczególni członkowie rodziny rozumieją sytuację oraz jakie rozwiązania były już podejmowane.

Czasami niewielka zmiana w sposobie reagowania jednej osoby uruchamia zmianę w całym układzie rodzinnym.

Z jakimi trudnościami rodziny zgłaszają się na terapię?

Powody rozpoczęcia terapii rodzinnej mogą być bardzo różne. Część rodzin przychodzi w momencie silnego kryzysu, inne zauważają, że od miesięcy lub lat wracają do tych samych konfliktów.

Konflikty między rodzicami a dzieckiem lub nastolatkiem

Okres dorastania naturalnie wiąże się z większą potrzebą samodzielności. Bywa jednak, że różnice zdań zaczynają dominować codzienne życie.

Rodzice mają wrażenie, że dziecko przestało ich słuchać, a nastolatek czuje, że jest stale kontrolowany albo nierozumiany. Rozmowy o szkole, telefonie, obowiązkach czy godzinach powrotu szybko przeradzają się w konflikt.

W terapii można przyjrzeć się nie tylko zasadom, ale również sposobowi, w jaki rodzina próbuje je ustalać i egzekwować.

Problemy wychowawcze

Rodzice często trafiają na konsultację, gdy dotychczasowe sposoby reagowania przestają działać.

Jedna osoba próbuje zaostrzać granice, druga je łagodzi. Dziecko dostaje sprzeczne komunikaty, a pomiędzy dorosłymi narasta napięcie.

W takiej sytuacji przedmiotem pracy może być zarówno zachowanie dziecka, jak i współpraca pomiędzy rodzicami.

Trudności w komunikacji

W niektórych rodzinach właściwie każdy ważniejszy temat kończy się podobnie: kłótnią, obrażeniem się, wycofaniem albo kilkudniowym milczeniem.

Z czasem domownicy zaczynają unikać tematów, o których naprawdę chcieliby porozmawiać.

Terapia daje możliwość przyjrzenia się temu mechanizmowi w spokojniejszych warunkach i sprawdzenia, co sprawia, że rozmowa tak szybko przestaje być rozmową.

Rozstanie lub rozwód rodziców

Rozpad związku dorosłych zmienia funkcjonowanie całej rodziny.

Pojawiają się nowe zasady, dwa miejsca zamieszkania, kwestie kontaktów z rodzicami, nowe związki i często wiele emocji, które trudno oddzielić od spraw związanych z dziećmi.

Spotkania rodzinne mogą pomóc uporządkować te zmiany i skupić się na tym, czego w nowej sytuacji potrzebują poszczególni członkowie rodziny.

Rodzina patchworkowa

Połączenie dwóch rodzin nie oznacza, że nowe relacje powstaną automatycznie.

Dzieci mogą potrzebować czasu na zaakceptowanie nowego partnera rodzica. Dorośli mierzą się z pytaniami o granice, odpowiedzialność i wychowanie dzieci, które nie są ich biologicznymi dziećmi. Do tego dochodzą relacje z byłymi partnerami i drugimi rodzicami.

W takim układzie szczególnie ważne staje się jasne określenie ról i oczekiwań.

Choroba lub kryzys jednej osoby

Trudności jednego członka rodziny niemal zawsze w jakimś stopniu dotykają pozostałych.

Może chodzić o kryzys psychiczny, długotrwałą chorobę, utratę pracy, żałobę lub inną poważną zmianę. Rodzina często koncentruje wtedy większość energii wokół osoby, która potrzebuje pomocy, a własne potrzeby poszczególnych domowników schodzą na dalszy plan.

Terapia rodzinna może stworzyć przestrzeń do rozmowy również o tym, jak każdy z członków rodziny przeżywa tę sytuację.

Powtarzające się napięcia, których trudno samodzielnie rozwiązać

Nie zawsze musi wydarzyć się jeden poważny kryzys.

Czasami rodzina zgłasza się dlatego, że od dawna żyje w napięciu. Domownicy nadal funkcjonują razem, ale jest coraz mniej rozmowy, swobody i poczucia bliskości.

To również może być dobry moment na konsultację.

Czy problem jednego dziecka oznacza, że cała rodzina potrzebuje terapii?

Nie.

Jeżeli dziecko albo nastolatek doświadcza konkretnych trudności psychicznych, rozwojowych czy emocjonalnych, potrzebna może być indywidualna konsultacja psychologiczna, diagnostyka, psychoterapia albo konsultacja psychiatryczna.

Terapia rodzinna jest szczególnie warta rozważenia wtedy, gdy trudność wyraźnie wiąże się z relacjami pomiędzy domownikami albo zaczyna wpływać na funkcjonowanie całego domu.

Podczas pierwszej konsultacji można wspólnie zastanowić się, jaka forma pomocy będzie w danej sytuacji najbardziej adekwatna.

Reflektia oferuje psychoterapię indywidualną, terapię par oraz pomoc psychiatryczną dla dorosłych. W razie potrzeby możliwe jest dobranie kilku form wsparcia.

Jak wygląda terapia rodzinna w Reflektii?

Pierwsze spotkania służą przede wszystkim poznaniu sytuacji.

Terapeuta chce dowiedzieć się, z czym rodzina przychodzi, jak poszczególne osoby rozumieją problem i czego oczekują od spotkań. Ważna jest perspektywa każdego uczestnika – również wtedy, gdy członkowie rodziny opisują tę samą sytuację zupełnie inaczej.

W rozmowie pojawiają się pytania o aktualne relacje, ważne wydarzenia z życia rodziny, sposób rozwiązywania konfliktów i dotychczasowe próby poradzenia sobie z trudnością.

Dopiero na tej podstawie można określić dalszy sposób pracy.

Kto uczestniczy w spotkaniach?

Skład sesji zależy od charakteru problemu i ustaleń dokonanych z terapeutą. W jednej sytuacji potrzebne mogą być spotkania rodziców z dzieckiem, w innej przede wszystkim rozmowy z rodzicami, a jeszcze w innej praca w szerszym składzie rodzinnym.

Nie warto więc zakładać z góry, jak powinien wyglądać cały proces.

O czym rozmawia się podczas sesji?

Terapeuta zwraca uwagę między innymi na to, jak domownicy reagują na siebie podczas rozmowy, kto przejmuje inicjatywę, kto się wycofuje, w których momentach pojawia się napięcie i co pomaga je zmniejszyć.

W podejściu systemowym może być również omawiana historia rodziny i wzorce wyniesione z wcześniejszych pokoleń.

Czasami dopiero spojrzenie na szerszy kontekst pozwala zrozumieć, dlaczego pewne reakcje są tak silne albo dlaczego ten sam konflikt powraca w różnych sytuacjach.

Terapia rodzinna a terapia par – czym się różnią?

Granica między tymi formami pracy nie zawsze jest oczywista.

Jeżeli główna trudność dotyczy relacji partnerskiej – bliskości, zaufania, zdrady, komunikacji między partnerami czy decyzji o dalszej przyszłości związku – zwykle właściwszą formą pomocy będzie terapia par i terapia małżeńska.

Jeśli problem obejmuje również relacje z dziećmi lub innymi członkami rodziny, terapeuta może zaproponować pracę rodzinną.

Czasami temat początkowo przedstawiany jako problem wychowawczy okazuje się mocno związany z relacją pomiędzy rodzicami. Bywa też odwrotnie – konflikt pomiędzy dorosłymi zaczyna na tyle wpływać na dzieci, że warto spojrzeć na funkcjonowanie całej rodziny.

Pierwsza konsultacja służy między innymi temu, żeby to rozróżnić.

Podejście systemowe – dlaczego patrzymy na relacje, a nie na „winnego”?

Jednym z częstych lęków przed terapią rodzinną jest obawa, że terapeuta wskaże osobę odpowiedzialną za problemy.

Podejście systemowe działa inaczej.

Zamiast pytać wyłącznie: „Kto jest problemem?”, terapeuta przygląda się temu, jak problem funkcjonuje w rodzinie.

Przykładowo trudne zachowanie nastolatka może wywoływać coraz większą kontrolę rodziców. Kontrola może powodować jeszcze większy opór dziecka. Opór zwiększa poczucie bezradności rodziców, a to prowadzi do kolejnych prób kontrolowania sytuacji.

Z czasem trudno już powiedzieć, co było początkiem, a znacznie ważniejsze staje się pytanie: w którym miejscu można przerwać ten schemat?

Najczęstsze pytania o terapię rodzinną

Czy cała rodzina musi chcieć uczestniczyć w terapii?

Nie zawsze wszyscy członkowie rodziny są równie przekonani do spotkań.

Warto jednak, żeby osoby uczestniczące w terapii wiedziały, po co przychodzą i miały możliwość przedstawienia własnego punktu widzenia. Podczas pierwszych konsultacji terapeuta może również określić, kto powinien uczestniczyć w dalszej pracy.

Czy na każde spotkanie musi przychodzić cała rodzina?

Nie. Skład spotkań może się różnić zależnie od sytuacji i celu terapii.

Szczegóły są ustalane z terapeutą po poznaniu problemu rodziny.

Jak długo trwa terapia rodzinna?

Nie ma konkretnej liczby spotkań odpowiedniej dla wszystkich rodzin.

Niektóre problemy wymagają stosunkowo krótkiej pracy wokół konkretnej sytuacji. Inne dotyczą utrwalonych przez wiele lat sposobów funkcjonowania i wymagają więcej czasu.

Długość procesu można lepiej określić po pierwszych konsultacjach i ustaleniu celów.

Czy terapia rodzinna oznacza, że rodzice popełnili błędy wychowawcze?

Rodzina zmienia się na kolejnych etapach życia. To, co dobrze działało kilka lat wcześniej, może przestać odpowiadać potrzebom dorastającego dziecka albo nowej sytuacji życiowej.

Zgłoszenie się na terapię nie jest oceną rodzicielstwa. Jest próbą zrozumienia, dlaczego obecny sposób radzenia sobie z trudnością nie przynosi oczekiwanej zmiany.

Czy rodzice mogą przyjść bez dziecka?

W niektórych sytuacjach jest to możliwe i zasadne.

To, od jakiego składu rozpocząć spotkania, najlepiej ustalić z terapeutą w odniesieniu do konkretnego problemu.

Czy terapia rodzinna może odbywać się równolegle z psychoterapią indywidualną?

Czasami różne formy pomocy są łączone, ale zależy to od potrzeb konkretnej osoby i rodziny.

Jeżeli jeden z członków rodziny korzysta już z psychoterapii lub leczenia psychiatrycznego, warto poinformować o tym terapeutę rodzinnego.

Terapia rodzinna w Oławie – kiedy umówić pierwszą konsultację?

Nie trzeba czekać do momentu, w którym rodzina przestaje sobie całkowicie radzić.

Warto pomyśleć o konsultacji, jeżeli te same konflikty regularnie wracają, rozmowy coraz częściej kończą się napięciem albo domownicy mają poczucie, że próbowali już wielu sposobów i żaden nie przyniósł trwałej zmiany.

Już pierwsze spotkanie może pomóc uporządkować sytuację, spojrzeć na nią z innej perspektywy i ustalić, jaka forma wsparcia ma w danym przypadku sens.